Birinci Dünya Savaşı, dünyayı değiştiren en önemli olaylardan biridir. Çeşitli cephelere yayılan bu savaşın belki de en trajik cephesi Çanakkale'dir. Çanakkale Cephesi, aynı zamanda bu savaşın en kritik ve en şiddetli cephesiydi. Bu yazımızda Çanakkale Savaşları'nda meydana gelen önemli olaylardan 10 tanesini hazırladık. Bu olaylar Çanakkale Savaşları'nın başlamasına, şiddetlenmesine ve bitmesine neden olmuş dönüm noktalarıdır:

Çanakkale Şehitleri Resimleri

1.Yavuz ve Midilli Olayı (27 Ekim 1914)
İki alman savaş gemisinin (kruvazör), boğazlardan geçmesiyle bir kriz patlak verdi. Çünkü Uluslar arası antlaşmalara göre Osmanlı Devleti, boğazlardan yabancı savaş gemilerinin geçmesine izin veremezdi. Çünkü boğazlardan Alman kruvazörünün geçmesi demek, Karadeniz yoluyla Rusya limanları bombalamak demekti. Bu da Rusya’nın abileri İtilaf devletlerinin işine gelmiyordu.

Bu olay savaş nedeniydi. Fakat Osmanlı, ortamı yatıştırmak amacıyla bu iki kruvazörü Almanlardan satın aldıklarını, yabancı değil kendi gemileri olduğunu beyan etti. Kruvazörlere yavuz ve midilli adı verildi, mürettebat Osmanlı üniforması giydi. Yine de bu iki kruvazörün de içinde bulunduğu alman komutasındaki bir Osmanlı filosu Karadeniz’i geçip Rus limanlarını bombalayınca, Rusya Osmanlıya savaş ilan etti, bir başka deyişle artık Almanlar savaş için kendilerine bir müttefik bulmuşlardı: Osmanlı.

2.İlk merminin sıkılması ve savaş ilanı (3 -6 Kasım 1914)
Böyle bir savaş klişesi vardır ya, ilköğretim ve lise tarih kitaplarında yazar. Savaşın kıvılcımı oldu, ilk mermi sıkıldı vb… İşte kıvılcım Yavuz ve Midilli olayı ise düşmanın ilk mermisi 3 Kasım 1914 tarihinde, İngiliz Abluka Filo’sunun boğaza yaklaşarak dış istihkâmları topa tutmasıdır.

Çanakkale coğrafyası için konuştuğumuz için buradaki ilk kurşun (top) sıkılmış, böylece resmen olmasa bile, fiilen Çanakkale Savaşları Başlamış oldu. 6 Kasım tarihinde ise Allah’ın bildiğini kuldan saklamaya gerek olmadığını anlayan İngiltere Hükümeti, Osmanlı İmparatorluğu’na resmen savaş ilan etti. Ocak 1916 yılına kadar süregelecek tarihi bir savaş başlıyordu.

3.İstanbul’un İşgali’ne Karar Verilmesi (28 Ocak 1915)
İtilaf Kuvvetleri, Deniz yoluyla Çanakkale Boğaz’ını geçerek İstanbul’u işgal etmeye karar verdi. Savaş İlan edilen Osmanlı Devleti’nin başkenti işgal edilerek yönetimi ele geçirmek ve Almanya’yı savaşta destekçisiz bırakmak niyetiyle yapılan bu planın başlama tarihi 19 Şubat 1915 olarak belirlendi.

Bu tarihten itibaren İngiliz filoları boğazdan geçmeye başlayacaktı. Bu amaçla İngiliz hükümetinin başı çektiği İtilaf Devletleri donanması, Mısır limanlarında tuttuğu Savaş gemilerini yavaştan Çanakkale Boğaz’ı önlerine yığmaya başladı.

4. Nusrat Mayın Gemisi’nin boğaza mayın döşemesi (7 Mart 1915)
1913 yılında Osmanlı Devleti donanmasına katılan mütevazı bir savaş gemisi olan Nusrat Mayın gemisinin, böylesine tarihi bir savaşta bu denli önemli bir role soyunacağını kim bilebilirdi ki? 7 Mart gecesi, Karanlık Koy’a başarıyla bırakabildiği 26 adet mayın, hiç şüphesiz savaşın seyrini değiştirecekti. Döşediği mayınlar on bir gün sonra Bouvet, Inflexible ve Bolva zırhlılarını sulara gömerken İtilaf donanmasına önemli bir hasar verdirmiş oluyordu.

Nusret Mayın gemisinin bu tarihi rolü hakkında herkes hem fikirdir. 1930 yılındaki bir röportajda Çanakkale Savaşı’nın en tepesindeki adam Winston Churchill şöyle diyordu: "Birinci Dünya Harbi'nde bu kadar insanın ölmesine, harbin ağır masraflara mal olmasına, denizlerde onca ticaret ve savaş gemisinin batmasına başlıca neden, Türkler tarafından o gece atılan o incecik çelik halat ucunda sallanan yirmi demir kaptır."

5. İtilaf Donanmasının Bombardımanı (18 Mart 1915)
İşte Çanakkale Zaferi’nin, günümüzde indirgendiği tarih budur. 18 Mart günü öğleden sonra Birleşik Donanma boğazdaki istihdamlara yoğun bir bombardıman başlattı. Nusret’in döşediği ve sanki ilahi bir perdeyle perdelenen düşman tarafından keşfedilemeyen mayınlar, Topçu Er Koca Seyit’in vinci bozulan obüs istasyonunu kas gücüyle (ve tabi ki iman gücüyle) yüklemesi ve isabetli bir atışla “Ocean” denen zırhlıyı batırması…

Beş çayını, İstanbul’da içmek amacıyla yola çıkan İtilaf donanmasının beklenmedik bir direnişle karşılaşması, planları alt üst etmişti. Birleşik donanma elbette çiçeklerle karşılanma beklemiyordu fakat savunmanın bu derece katı olacağını da akıllarının ucundan bile geçirmemişlerdi. Bu yüzdendir ki donanma komutanları, umulmadık bu katı dirence etkili bir karşılık verebilmek yerine şaşkınlık içinde geri çekilmeyi ve harekâtın iptal edilmesini kararlaştırdı. Bu sonuç, önümüzdeki günlerde İngiliz komutanları ve hükümetini zor durumda bırakacaktı.

6. Kara Harekâtı’nın Başlaması (25 Nisan 1915)
18 Mart’tan sonra insanımız tarafından, Çanakkale Savaşlarına dair en çok bilinen ikinci tarih 25 Nisandır. Çünkü bu tarihte Avustralya kıtasından gelen genç erkek ve bayanlardan oluşan gruplar dedeleri ANZAK askerlerini şafağı bekleyerek yâd ederler. Haberlere hep konu olur bu olay ve biz de “vay be ne vefalı insanlarmış” deriz her sene. (Benden duymuş olma ama komşu, çoğu gezmeye geliyormuş, sabaha kadar içki de içiyorlarmış. Günahları boynuna artık. Ben de başkasından duydum).

25 Nisan 1915 tarihinde, denizden geçilemeyen boğazı kara yoluyla geçmeyi planlamış İtilaf devletleri, Seddülbahir ve Arıburnu’nda eş zamanlı kara çıkarmasına başladılar. Böylece Çanakkale Savaşlarında İkinci raunt başlamış oldu.

7. Churchill ve Fisher’in İsifa etmesi (13 Mayıs 1915)
İtilaf donanması adına en önemli isimlerden Donanma Bakanı Winston Churchill ve Deniz Kuvvetleri komutanı Amiral Fisher istifa etti. Bu açıkça İtilaf Devleti ordularının Başarısızlığının bir sonucuydu. Kara çıkarmasında da işler iyi gitmiyordu. Üstelik Osmanlı Torpido botunun İngiliz Zırhlısı Goliath’ı batırması bardağı taşıran son damla olmuştu.

8. Kara Savaşlarında Ard arda Zaferler (6-10, 12-21 Ağustos)
1915 yılının ağustos ayı, Çanakkale Savaşıları’nın en çetin ve kanlı geçen evresini oluşturur. Ağustos’ta Gelibolu yarım adasının birçok noktasında şiddetli muharebeler gerçekleşti. Kirte, Suvla, Sarıbayır, Kanlısırt, Conkbayırı, Kılıçbayır, Anafartalar noktalarında sert geçen bu çarpışmalarda Osmanlı ordusunun genel bir üstünlüğü söz konusuydu.

Ne yazık ki ağustos ayındaki 6-21 ağustos tarihleri Çanakkale Savaşları’nın gerçek zaferleriyle dolu olmasına rağmen, bu konuda henüz 18 Mart hegemonyasından kurtulabilmiş değiliz. Açıkçası Conkbayır ve Anafartalar’da Atatürk (Albay Mustafa Kemal) savaşmamış olsaydı bu yerlerin isimlerini bile duyamayacaktık belki de.

9. Kara savaşlarının bitirilmesi ve Tahliye kararı (15 Kasım 1915)
İtilaf devletleri bir yıl önce, bir kasım sabahı başladıkları harekâtta kayda değer bir ilerleme kaydedemiş, onlarca zırhlı ve binlerce asker zayiatı vermiş milyonlarca dolarlık savaş harcamaları boşa gitmişti. Olmuyordu, olacağa da benzemiyordu. Hükümet iyice zor durumdaydı. Üstelik kış yaklaşmaktaydı.
Genelkurmay başkanı Mareşal Kitchener tarihi kararı vermek zorundaydı: Geri çekilmek. Böylece İtilaf güçleri Seddülbahir Cephesi hariç diğer cephelerin tahliyesine karar verildi. Savaş, yedi düvel için büyük bir hüsranla bitiyor, Çanakkale geçilemiyordu.

10. Savaşın Resmen Bitmesi (9 Ocak 1916)
Çanakkale’de 3 Kasım 1914 günü atılan ilk toptan bu yana on dört ay geçmişti. Seddülbahir’deki kuvvetlerin de tahliyesi tamamlanmış ve 9 Ocak günü Gelibolu’da müttefik kuvvetlerden asker kalmamıştı. On dört ay süren savaş, sessiz sedasız bitmişti… Tarihin en önemli olaylarından ve en çetin savunma savaşlarından biri olan Çanakkale Savaşları resmen sona ermişti.





Anahtar Kelimeler: tarih, çanakkal savaşını kim kazandı, çanakkale savaşı çizgi filmi izle, çanakkale savaşı hakkında bilgi, çanakkale savaşı ile ilgili şiir, çanakkale savaşı kimler arasında oldu, çanakkale savaşı ne zaman oldu, çanakkale savaşı nedir, çanakkale savaşı önemli olaylar, çanakkale savaşı özet bilgi, çanakkale savaşında kaç kişi öldü, çanakkale savaşının hikayesi, çanakkale savaşıyla ilgili yazılar