dersim olaylarıTürkiye Cumhuriyeti dönemindeki isyanın ve katliamın iç içe olduğu olaylardan en büyüğü olan Dersim Olayları üstünden on yıllar geçmesine rağmen hala kanayan bir yaramızdır. Peki Dersim'de ne olmuştu? Dersim İsyanı nasıl başladı, isyan nasıl bastırıldı ve kaç kişi öldü? İşte yedi soruda Dersim Olayları'nın perde arkası:

1. Olay Ne zaman oldu?

Bir kesimin isyan diğer kesimin katliam olarak dillendirdiği Dersim olayları 1937 - 1938 yılları arasında Tunceli ilimizde meydana geldi. Etkilerinin 1948 yılına kadar sürdüğü biliniyor.

2. Dersim Olaylarının Nedeni Nedir?

Hükumet ile Dersim'deki aşiretlerin arasında ortaya çıkan bir takım anlaşmazlıklar sebep olmuştur. Bu anlaşmazlıklara örnek olarak bölgedeki aşiretlerin cumhuriyetten önce Ermeni Tehciri'ne destek vermemesi, Rus İşgali bitince verilecek Özerklik sözünün tutulmaması ve Koçgiri İsyanı gösterilebilir.

3. İsyan Nasıl Başladı

Aşiretlerin Osmanlı Dönemi'nden beri devletle alakalı problemleri olduğu aşikardı. Bölgedeki gençlerin askere gitmemesi ve vergilerin verilmemesi gibi toplu eylemler başladı. Başkaldırının lideri Abasan Aşireti reisi Seyit Rıza idi.

4. İsyanda neler oldu?

Eylemlerin arttığı dönemde 1937 yılında bir Atatürk'ün açmaya geleceği bir köprünün yakınındaki karakola baskın yapıldı ve 33 asker şehit edildi. 27 Mart 1937 tarihinde Tunceli-Erzincan yolundaki bir köprüyü de isyancılar yaktı. Bölgedeki telefon hatları kesilir, jandarmaya pusu kurulur. Jandarma Taburu'una baskın düzenlenir. Bir çok asker ölür.

5. İsyan Nasıl Bastırıldı?

3'ü harekat, biri de temizleme operasyonu olmak üzere toplam 4 askeri harekat ile isyan bastırıldı. İlk harekat başarısız olmuştur. Sabiha Gökçen önderliğinde hava harekatında dağlara bombalar yağdırıldı. Yine de asker bölgeye girmedi.

15 - 18 Kasım 1937 tarihleri arasında (barış görüşmesi için geldiğinde tutuklanan) isyanın Lideri Seyit Rıza idam edildi. Olaylar 1938'de de devam etmiştir. 2 Ocak - 7 Ağustos 1938 tarihleri arasında ikinci harekat; 10-17 Ağustos 1938 tarihinde Üçüncü harekat gerçekleştirildi. 6 - 23 Eylül 1938'de ise temizleme harekatı yapıldı.

dersim olayları nedir
Dersim Harekatını tamamlayan subaylara verilen Atatürk İmzalı Madalya

6. İsyanın Sonuçları:

Yaklaşık 13.800 insanın öldüğü, 12.000 insanın (2248 hane) ise göçe zorlandığı söyleniyor. Olaylarda 110 asker şehit düşmüştür. Olaylarda zehirli gazlar ile katliam yapıldığı iddia edildi. Sonradan yapılan araştırmalarla zehirli gaz ve yangın bombaları kullanıldığı doğrulandı.

7. Devletin Dersim Olaylarına Bakışı Nasıl?

Olayın vuku bulduğu yıllarda ve sonralarında ortaya çıkan zayiatın isyanın bastırılması için gerekli olduğu görüşü hakimse de sonraları isyanla alakası olmayan binlerce sivil insanın da öldüğü gün yüzüne çıkmış ve bunun bir askeri harekat değil katliam olduğu görüşü yaygınlık kazanmıştır.

23 Kasım 2011 yılında Dersim'de olanlar için başbakan Erdoğan, "eğer devlet adına özür dilenecekse, böyle bir literatür varsa ben özür dilerim, diliyorum" demiştir. 2014 yılında ise o zamanın iktidar partisi olan CHP milletvekili Sezgin Tanrıkulu Dersim katliamından ötürü özür dilemiştir.

NOT: Yukarıdaki resimde İsyanın sembol ismi ve Lideri Seyit Rıza görülmektedir. Yazıdaki bilgiler genel olarak vikipedi sitesinden derlenmiştir.





Anahtar Kelimeler: tarih, dersim isyanı nedir kısaca, dersim katliamı kısaca, dersim olayları hakkında kısa bilgi, dersim olayları kaç kişi öldü, dersim olayları ne zaman oldu, dersim olayları nedir kısaca, dersim olaylarının nedenleri