hac sözlüğüHer yıl, hicri takvimde yer alan Zilhicce ayının belli günlerinde yani Kurban Bayramı'nda hacı adayları Mekke ve şehrin çevresindeki hac yerlerini ziyaret edip dualarla İslam'ın şartlarından biri olan Hacc ibadetini yerine getirirler. Bu mübarek ve kutsal seferle ilgili çok sık duyduğumuz bazı terimlere kısa açıklamalar getirelim:

1. ARAFAT:
Mekke şehrinin 25 km. güney doğusunda bir ovadır. Ortasında Arafat Dağı diye bilinen Cebel-i Rahme (Rahmet tepesi) vardır. Haccın aslî rüknü olan vakfe burada yapılır. Arafat'ta vakfeye durmak hac ibadetinin bir şartıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v), "Hacc Arafat'tır" buyurur.

arafat dağı nerede

2. AREFE GÜNÜ:
Kurban Bayram'ından önceki güne Arefe Günü denir. Hacıların Arafat'ta vakfeye durduğu gündür. İbrahim Peygamber, oğlunu kurban etmesi gerektiğini Zilhicce'nin 9.gününde anladığı için bugüne Arefe (Anladı, bildi) Günü denir.

3. BEDEL HACCI:
Kendisine hac farz olmasına rağmen vücut sağlığı elverişli olmadığı için bunu yapamayan bir kimsenin, yerine başkasını haccetmeye göndermekle edâ edilen hac türüdür.

4. DEM:
Arapça'da "kan" anlamına gelir. Hac veya umre sırasında ibadet amacıyla ya da bir vacibin terk edilmesi, geciktirilmesi ya da bir ihram yasağının delinmesi neticesinde ceza olarak koyun veya keçi kesmektir.

5. HACER'ÜL ESVED:
Kara taş anlamına gelen hacer'ül esved; Kâ’be’nin doğu köşesinde bulunan 18-19 cm ebatında kırmızıya çalan siyah ve parlak bir taştır. İbrâhim ve İsmail (a.s) tarafından Kâ’be inşa edilirken Ebû Kubeys dağından getirdiği veya cennetten geldiği söylenir. Kâ’be’nin doğu köşesine, tavafa başlangıç işareti olarak konulmuştur.

hacerül esved taşı

6. HAREM BÖLGESİ:
Hayvan öldürmenin ve bitki koparmanın yasak olduğu Mekke'yi ve çevresini kapsayan bölgedir. Sınırlar: Kâ’be’ye en yakını, Mekke’ye 8 km. mesafede Medine istikametinde “Ten‘îm”; Tâif yönünde “Ci‘râne” ve Cidde istikametinde Hudeybiye yakınlarında “Aşâir” ile Irak yolu üzerinde “Seniyyetülcebel”, Yemen yolu üzerinde “Edâtü Libn” ve Arafat sınırında “Batn-ı Nemîre”dir.

7. HERVELE:
Safa ile Merve tepeleri arasında sa’y yaparken yeşil ışıklarla işaretlenmiş kısmı kısa adımlarla koşarak, canlı ve çalımlı yürümek demektir.

8. İHRAM:
Sözlükte hürmet edilmesi gereken bir yere ya da zamana girmek anlamına gelen ihram, hac ibadetiyle ilgili bir terim olarak; bir kimsenin, hac veya umre ya da hem hac hem umre yapmak niyeti ile, sair zamanlarda helal olan bazı davranışları kendisine haram kılması demektir.

ihram nasıl giyilir

9. MÜZDELİFE:
İleri geçİlen, yaklaşılan demekt olan Müzdelife, Arafat ile Mina arasında Harem sınırları içinde bir bölgenin adıdır. Müzdelife sınırları içerisinde “Meşar-i Harem” adında bir tepe vardır. Akşam ile yatsı namazı cem edilerek kılındığı için Müzdelife bölgesine “cem’” de denmektedir.

10. REMEL:
Sözlükte süratli gitmek, koşmak, bir şeyde ziyadelik, ilave gibi anlamlara gelen remel, dînî bir kavram olarak tavafta kısa adımlarla koşarak ve omuzları silkerek çalımlı bir şekilde yürümek demektir. Peygamber Efendimiz, ashabına Mekke'ye geldiklerinde düşmana korku salsınlar diye böyle tavaf etmelerini söylemiştir.

11. SAFA İLE MERVE:
Kâ’be’nin doğusunda bulunan iki tepenin isimleridir. Bugün Mescid-i Haramın duvarı ile bitişik haldedirler. Hac menasikinden olan sa’y, bu iki tepe arasında yapılır.

12.S'AY:
Sefa ile Merve tepelerinde arasında 7 defa gidip gelmek demektir. S'ay; Sefa'da başlar Merve'de biter.

13. TAVAF:
Sözlükte bir şeyin çevresini dolaşmak, dönmek anlamlarına gelen tavaf, dînî bir kavram olarak, Hacer-i Esved’in hizasından başlayarak Kâ’be’yi sola almak suretiyle, yedi defa Kâ’be etrafında dönmek demektir.

tavaf ne demektir

14. TELBİYE:
Sözlükte emre icabet etmek anlamına gelen telbiye, bir hac terimi olarak “lebbeyk” diye başlayan cümleleri söylemeye denir. Şöyledir: Lebbeyk Allahümme lebbeyk, lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk, innel hamde ve’n-ni’mete leke ve’l mülk, lâ şerîke lek.

15. VAKFE:
Sözlükte belirli bir yerde bir süre kalmak anlamına gelen vakfe; bir hac terimi olarak, hac yapma niyetiyle ihrama girmiş olan kimsenin Zîlhicce ayının 9. günü öğleden sonra Arafat’ta ve aynı gece Müzdelife’de bir müddet kalmasıdır.





Anahtar Kelimeler: soru, arafat ne demektir, hac ile ilgili kısa bilgiler, hac ne demektir, hac terimlerinin anlamları