İbn-i Heysem; 965 yılında Basra'da doğmuş olup 1038-1040 yılları arasında Kahire'de öldüğü bilinmektedir. Arap olup fizikçi, matematikçi ve filozoftur. Ebu Ali Muhammed b. Hasan b. el-Heysem onun asıl ismidir. Batı dünyası ünlü bilim adamını “Elhazen” veya “Elhacen” ismiyle tanımaktadır. Heysem; Antik Yunan bilimiyle ortaçağ İslâm dünyasının kültürel olarak sentezidir.

İlk Basra'da yüksek din ve fen ilimlerini öğrendi.Daha sonra, Bağdat'a gidip; matematik, fizik, mühendislik, astronomi, metalurji gibi pozitif bilimleri öğrenir. Burada birçok başarıya imza atar.
Bilim adamının başarıları devletler arasında duyulunca; Şii-Fatimi Devleti hükümdarlarından El-Hakim ünlü bilim adamını Mısır’a davet etmiştir. Heysemi; Mısır'a gittiğinde Hükümdara Nil nehrinde su kontrolünü sağlayarak suyun taşmasını önleyen bir projesi olduğundan bahseder. Hükümdar bu çalışması için onu her türlü destekler.Ama yapılan çalışmalarda istenilen sonuç alınamayınca halife ona devletle ilgili işlerde görevlendirir.
Heysemi; çok derin bir ilme sahipti. Aristo ve Batlamyus'un eserlerini inceleyip onların hatalarını açıklar ve bu eserleri özetleyip Arapça'ya tercüme etmiştir.Tıp ilminden, matematik, felsefeye kadar ilme çok büyük katkıları olmuştur. Öklit ve Apollonius'un geometrik ve sayısal metotlarını geliştirmiştir.Ayrıca; ona göre bütün ilimlerin temeli felsefedir. Böylece doğa ilimlerinde çok başarılı olmuştur. Ünlü filozof Aristo'nun eserlerini de özellikle inceleyip insanlığa sunmuştur.

Ünlü yapıtı ışığın doğası hakkında bilimsel bir inceleme türü olan Kitâb el-Menâzır'dır. Asıl özelliği ise deneysel, matematiksel ve tümevarımsal akıl yürütmeye dayanan tartışmalardan oluşturulmuş olmasıdır. Eserin asıl konusu da optik olup 17. yüzyıla kadar başka bir kitap bu konuda yazılamamıştır.12. yüzyıl ile 13. yüzyılda Latinceye tercümesi yapılmıştır. Eser, yedi bölümden meydana gelmiştir.Kısaca bu yedi bölüm şunlardır;
ikinci bölümde; Görülebilen şeylerin birbirinden nasıl ayırt edebildiği;
üçüncü bölümde; Gözde veya görmede meydana gelen yanılmalar ve bunların sebeplerinin neler olduğu.
dördüncü bölümde; Parlak cisimlerden ışığın yansıması yoluyla gözün bunları görmesi ve bu görüntülerin meydana gelmesi;
beşinci bölümde; Görüntülerin, hayallerin yerleri;
altıncı bölümde; Işıkların eşyadan göze yansıması yoluyla görmede meydana gelebilecek yanlışlık ve hatalar, bunların sebepleri;
yedinci bölümde; Işınların çeşitli şeffaf cisimlerden geçişinden bahsedilmektedir.

Heysem'in optik çalışmaları da özetle üçe ayrılmaktadır. Bunlar; Işık ve Kaynağı, Yansıma ve Kırılmadır.
Bir diğer eseri de geometride alanında “Makale fî Tahlil ve Terkip adlı çalışmasıdır.
Bu büyük bilim adamı malesef İslam dünyasında istenilen ölçüde kabul görmemiştir.Astronomi alanında yazdığı bir eserinin de Bağdat’ta yakıldığını Yahudi bir filozof olan İbn Meymun’dan biliyoruz.
Diğer yazmış olduğu eserler;
El-Muhtasar fi İlm-il-Hendese
Kitabun fihi Rüdûd alel-Felasifet-il-Yunaniyye ve Ulema-il-Kelam
Kitab-ül-Ezlal
Risaletün fi Keyfiyet-ül-Ezlal
Kitabun fi İlm-il-Hendese vel-Hisab
Kitabun fil-Cebri vel-Mukabele
Makaletün fi İstihracı Semt-il-Kıble fi Cami-il-Meskûneti Bicedavilin
Risaletün fi Şerhi İtticah-il-Kıble
Kitabun fi Hayat-il-alem
Kitabu Hey'et-il-alem,
Risaletün amil-il-Ayni vel-İbsar
Şerh-ü Mecisti ve Telhisihi
Kitabün fi aletiz-Zıl
Kitab-ut-Tahlili vet-Terkib-il-Hendesiyyin





Anahtar Kelimeler: ibn-i heysem, ibni heysem, ibni heysem eserleri, ibni heysem hayatının özeti, ibni heysem kimdir, ibni heysem kısaca, ibni heysem kısaca hayatı, ibni heysem ne yazmıştır, ibni heysem ne zaman yaşamıştır, ibni heysem sözleri