İnsan Hakları tüm insanların sahip olduğu temel hak ve özgürlüklere denir, İnsan Hakları fikri her ne kadar modern çağlarda ortaya çıkan bir olgu sanılsa da aslında binlerce yıl önce bile gündemde olan bir konuydu ve dönem dönem kralların, yöneticilerin, devlet büyüklerinin önem vermesiyle gelişti. İnsanlık tarihinin başından günümüze kadar, en önemli insan hakları belgelerine kısaca bakalım:

1. KİROS SİLİNDİRİ (KYROS SİLİNDİRİ)

Pers İmparatoru Büyük Kiros (Kyros) tarafından Yeni Babil İmparatorluğu'nu fethetmesinden sonra üzerinde niyetlerini yazılı olarak açıkladığı MÖ 539 tarihli Kiros Silindiri, tarihteki ilk insan hakları belgeseli sayılmaktadır. Silindirin üzerinde Babil çivi yazısı ile yazılmış bir bildiri bulunan, kilden yapılmış fıçı şeklindeki yapıttır.

kiros silindiri

Kiros Silindiri 1879'da, Asur bilgini Hormuzd Rassam tarafından Babil'deki Marduk Tapınağı'nda bulunmuştur. Silindir günümüzde Londra'daki Britanya Müzesi'nde sergilenmektedir. Büyük Kiros'un bildirisi, temel olarak Babilli kölelerin serbest ve özgür olması gerektiğinden bahsettiği için "ilk insan hakları bildirgesi" olarak da kabul edilmektedir.

2. ASOKA FERMANLARI

Asoka Fermanları Mauryan Hanedanlığında M.Ö. 272 ile 231 yılları arasında hüküm sürmüş İmparator Büyük Asoka tarafından yazdırılmış olan 33 kitabelik bir koleksiyondur. Bu kitabeler günümüz Pakistan ve kuzey Hindistan'ında bulunmaktadır. Budizmin dininin önemli bir temsilci eseridir. Bu fermanlar Budizm'in Hindistan tarihinin en güçlü krallarından birinin desteğinde ilk geniş yayılımını belirtir.

Kalinga’yı fetheden Aşoka uyguladığı zulüm ve vahşetten pişmanlık duyar. Aşoka, Budizm dinini kabul edip devlet yönetiminde mutlak şiddetsizlik ilkesini benimsemiş insan haklarına büyük değer vermiştir. Gereksiz hayvan kesimi ve yaralamayı kesin bir dille yasaklamış, tebaasını din, dil, ırk farkı gözetmeksizin kendisinin eşiti saymıştır.

3. MEDİNE VESİKASI, MEDİNE BEYANNAMESİ

Hz. Muhammed tarafından 622'de düzenlenen bir sözleşmedir. Bu Sözleşme Hz. Muhammed ve Müslümanları, Yahudileri ve Paganları da içine alacak şekilde Medine Şehri'nin önde gelen aşiret ve aileleri arasında resmi bir antlaşma oluşturmuştur.

Bu belge, Medine'deki Müslüman, Yahudi ve Pagan toplulukları Ümmet adı altında tek bir topluluk olarak toplamak için hepsinin payına düşen haklar ve sorumlulukları içermektedir. Medine vesikası hem bir anayasa özelliği taşır hem de insanların temel hak ve hürriyetlerini teslim ettiği için bir insan hakları belgesi olarak tarihte yerini alır. Vesika 47 maddeden oluşmaktadır. Medine Vesikası ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

4. MAGNA CARTA

Magna Carta, yani "Büyük Ferman" veya Magna Carta Libertatum "Büyük Özgürlük Fermanı", 1215 yılında imzalanmış bir İngiliz belgesidir. Bu belge ile kral ilk kez yetkilerini kısıtlamış halka bazı hak ve özgürlükler tanımıştır. Günümüzdeki anayasal düzene ulaşana kadar yaşanılan tarihi sürecin en önemli basamaklarından birisidir.

Magna Carta şöyle der:

“Özgür hiç kimse kendi benzerleri tarafından ülke kanunlarına göre yasal bir şekilde muhakeme edilip hüküm giymeden tutuklanmayacak, hapsedilmeyecek, mal ve mülkünden yoksun bırakılmayacak, kanun dışı ilan edilmeyecek, sürgün edilmeyecek veya hangi şekilde olursa olsun zarara uğratılmayacaktır.”

5. İNSAN HAKLARI EVRENSEL BİLDİRİSİ

Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu'nun Haziran 1948'de hazırladığı ve birkaç değişiklik yapıldıktan sonra 10 Aralık 1948'de, BM Genel Kurulu'nun Paris'te yapılan oturumunda kabul edilen 30 maddelik bildiridir.

Elbette daha bir çok belge ve kanun insan hak ve hürriyetlerini teminat almaya çalışmıştır. Bununla birlikte yukarıda saydıklarımız dönem koşulları ele alınırak değerlendirildiğinde dönemlerinin ve dünyanın en önemli olayları arasında yer almalıdır.





Anahtar Kelimeler: tarih, soru, aşoka fermanları içeriği, aşoka fermanları nedir, aşoka kimdir, büyük kiros kimdir, en eski insan hakları belgeseli, insan hakları ile ilgili yazı, insan haklarının tarihsel gelişimi, kiros silindiri içeriği, kiros silindiri kim tarafından, kiros silindiri nedir, magna carta içeriği, magna karta nedir kısaca, magna karta önemi kısa, medine vesikası içeriği, medine vesikası nedir kısaca, medine vesikası önemi nedir kısaca, tarihteki ilk insan hakları belgeleri